Ιμβριακό γλωσσικό ιδίωμα

Το ιμβριακό ιδίωμα ανήκει στα λεγόμενα βόρεια νεοελληνικά ιδιώματα, σύμφωνα με τη διάκριση του Γεωργίου Χατζιδάκι, καθώς παρουσιάζει το φαινόμενο της αποβολής των ατόνων φωνηέντων /i, u/ και της κώφωσης των /e, o/ σε /i, u/ αντίστοιχα. Αξιοσημείωτη είναι η διατήρηση σημαντικού αριθμού αρχαιοελληνικών στοιχείων τα οποία δεν υπάρχουν πλέον στην κοινή νεοελληνική γλώσσα σε επίπεδο τόσο λεξιλογίου όσο και γραμματικής. Από τα βασικότερα χαρακτηριστικά του ιδιώματος είναι τα εξής:

  • Συχνή ύπαρξη δυσπρόφερτων αλλεπάλληλων συμφώνων (πχ: κουσκ’νίχ’ς).
  • Χρήση του τύπου ι (αντί ο) στην ονομαστική ενικού αρσενικού γένους του οριστικού άρθρου (πχ: ι πατέρας).
  • Σχηματισμός του α΄πληθυντικού Ενεστώτα και Παρατατικού των ρημάτων μέσης φωνής και με την κατάληξη -ματσ’ (πχ: δινόματσ’, κρατιέματσ’).

 

Βιβλιογραφία για το Ιμβριακό Γλωσσικό Ιδίωμα

  • Ανδρέου Η. – Γ. 1991: «Η Ίμβρος στην αρχαιότητα», Αρχαιολογία και Τέχνες 41: 92-100.
  • Ανδριώτης Ν. 1930: «Περί του γλωσσικού ιδιώματος της Ίμβρου», Αθηνά 42: 146-187.
  • Ανδριώτης Ν. 1955: «Τα σύνθετα του γλωσσικού ιδιώματος της Ίμβρου», Αρχαίο Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού 20 (Εταιρεία Θρακικών Μελετών): 225-270.
  • Ανδριώτης Ν. 1973: «Μεσαιωνικά στοιχεία του γλωσσικού ιδιώματος της Ίμβρου», ΕΕΦΣΑΠΘ 12: 509-520.
  • Ανδριώτης Ν. 1949: «Οι αρχαϊσμοί του γλωσσικού ιδιώματος της Ίμβρου», Ίμβρος 30: 117-119.
  • Γρυντάκης Γ.Μ. 1995: Ίμβρος και Τένεδος: δυο ξεχασμένα ελληνικά νησιά (1910-1930), Αθήνα (Σύλλογος Ιμβρίων Αθηνών).
  • Εταιρεία Μελέτης Ίμβρου και Τενέδου 2010: Τοπωνυμικός χάρτης της Ίμβρου Θεσσαλονίκη.
  • Καράς Μ. 1987: Η νήσος Ίμβρος: Συμβολή εις την εκκλησιαστικήν ιστορίαν της, Θεσσαλονίκη (Πατριαρχικόν Ίδρυμα Πατερικών Μελετών).
  • Μουστοξύδης Α. – Β. Κουτλουμουσιανός 1845: Υπόμνημα ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου, εν Κωνσταντινουπόλει (Κορομηλάς-Πασπάλης).
  • Μπασέα-Μπεζαντάκου Χρ. 2003: «Η σημασιολογική λειτουργία της προθέσεως συν ως προθήματος στα σύνθετα του ιδιώματος της Ίμβρου», Πρακτικά του Δ΄Συνεδρίου Νεοελληνικής Διαλεκτολογίας, 6-8 Δεκεμβρίου 2001, Αθήνα: 351-362.
  • Νταλντάς Ν. 1982: Ιστορική-Λαογραφική μελέτη της Ίμβρου, Θεσσαλονίκη.
  • Ξεινός Κ.Σ. 1981: Του νησιού μας η γλώσσα: γλωσσάρι της Ίμβρου, Θεσσαλονίκη.
  • Ξεινός Κ.Σ. 1987/1988: Λαογραφικά της Ίμβρου, τόμ.1,2, Θεσσαλονίκη.
  • Παντελίδης Ν. 2003: «Τα τέρματα της μεσοπαθητικής φωνής στο ιδίωμα της Ίμβρου σε σύγκριση με άλλα ιδιώματα του βορειοανατολικού Αιγαίου», Πρακτικά του Δ΄Συνεδρίου Νεοελληνικής Διαλεκτολογίας, 6-8 Δεκεμβρίου 2001, Αθήνα: 383-392.
  • Παπαγεωργίου Σ.Ν. 1994: Ίμβρος: η ιστορία ενός ελληνικού νησιού, Αθήνα (Σύλλογος προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων).
  • Τζαβάρας Ξ. 2003: «Αρχαϊκά στοιχεία στο γλωσσικό ιδίωμα της Ίμβρου», Πρακτικά του Δ΄Συνεδρίου Νεοελληνικής Διαλεκτολογίας, 6-8 Δεκεμβρίου 2001, Αθήνα: 493-512.
  • Τζαβάρας Ξ. 2005/2007: «Η Ίμβρος στους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς», Θρακικά 15 (62) (Θρακικό Κέντρο – Εταιρεία Θρακικών Μελετών): 10-38.
  • Τζαβάρας Ξ. 2005: «Γλωσσικές τάσεις της γενικής στο συντακτικό επίπεδο του ιμβριακού ιδιώματος», Πρακτικά της 2ης Συνάντησης Εργασίας Μεταπτυχιακών Φοιτητών Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, 14-16 Μαρτίου 2003, Αθήνα: 126-137.
  • Τζαβάρας Ξ. 2008: «Τάσεις και καταστάσεις της γενικής στο μορφολογικό σύστημα του γλωσσικού ιδιώματος της Ίμβρου», Ελληνικά 58 (1) (Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών): 117-127.
  • Τζαβάρας Ξ. 2008: «Παραγωγική μορφολογία του ρήματος του γλωσσικού ιδιώματος της Ίμβρου», Ιμβριακά 19 (3) (Κέντρο Ιμβριακών και Τενεδιακών Σπουδών), Μελβούρνη.
  • Τζαβάρας Ξ. 2009: «Η μορφολογία του ρήματος στο γλωσσικό ιδίωμα της Ίμβρου: πρόταση κατηγοριοποίησης», Πρακτικά της 4ης Συνάντησης Εργασίας Μεταπτυχιακών Φοιτητών Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, 1-3 Ιουνίου 2007, Αθήνα: 329-339.
  • Χατζηαντωνίου Κ. 1999: «Αφιέρωμα στην Ίμβρο», Ελληνική Διεθνής Γλώσσα 5: 2 (38), Αθήνα: 115-134.