Home / Ιμβριακό γλωσσικό ιδίωμα

Ιμβριακό γλωσσικό ιδίωμα

Το ιμβριακό ιδίωμα ανήκει στα λεγόμενα βόρεια νεοελληνικά ιδιώματα, σύμφωνα με τη διάκριση του Γεωργίου Χατζιδάκι, καθώς παρουσιάζει το φαινόμενο της αποβολής των ατόνων φωνηέντων /i, u/ και της κώφωσης των /e, o/ σε /i, u/ αντίστοιχα. Αξιοσημείωτη είναι η διατήρηση σημαντικού αριθμού αρχαιοελληνικών στοιχείων τα οποία δεν υπάρχουν πλέον στην κοινή νεοελληνική γλώσσα σε επίπεδο τόσο λεξιλογίου όσο και γραμματικής. Από τα βασικότερα χαρακτηριστικά του ιδιώματος είναι τα εξής:

  • Συχνή ύπαρξη δυσπρόφερτων αλλεπάλληλων συμφώνων (πχ: κουσκ’νίχ’ς).
  • Χρήση του τύπου ι (αντί ο) στην ονομαστική ενικού αρσενικού γένους του οριστικού άρθρου (πχ: ι πατέρας).
  • Σχηματισμός του α΄πληθυντικού Ενεστώτα και Παρατατικού των ρημάτων μέσης φωνής και με την κατάληξη -ματσ’ (πχ: δινόματσ’, κρατιέματσ’).

 

Βιβλιογραφία για το Ιμβριακό Γλωσσικό Ιδίωμα

  • Ανδρέου Η. – Γ. 1991: «Η Ίμβρος στην αρχαιότητα», Αρχαιολογία και Τέχνες 41: 92-100.
  • Ανδριώτης Ν. 1930: «Περί του γλωσσικού ιδιώματος της Ίμβρου», Αθηνά 42: 146-187.
  • Ανδριώτης Ν. 1955: «Τα σύνθετα του γλωσσικού ιδιώματος της Ίμβρου», Αρχαίο Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού 20 (Εταιρεία Θρακικών Μελετών): 225-270.
  • Ανδριώτης Ν. 1973: «Μεσαιωνικά στοιχεία του γλωσσικού ιδιώματος της Ίμβρου», ΕΕΦΣΑΠΘ 12: 509-520.
  • Ανδριώτης Ν. 1949: «Οι αρχαϊσμοί του γλωσσικού ιδιώματος της Ίμβρου», Ίμβρος 30: 117-119.
  • Γρυντάκης Γ.Μ. 1995: Ίμβρος και Τένεδος: δυο ξεχασμένα ελληνικά νησιά (1910-1930), Αθήνα (Σύλλογος Ιμβρίων Αθηνών).
  • Εταιρεία Μελέτης Ίμβρου και Τενέδου 2010: Τοπωνυμικός χάρτης της Ίμβρου Θεσσαλονίκη.
  • Καράς Μ. 1987: Η νήσος Ίμβρος: Συμβολή εις την εκκλησιαστικήν ιστορίαν της, Θεσσαλονίκη (Πατριαρχικόν Ίδρυμα Πατερικών Μελετών).
  • Μουστοξύδης Α. – Β. Κουτλουμουσιανός 1845: Υπόμνημα ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου, εν Κωνσταντινουπόλει (Κορομηλάς-Πασπάλης).
  • Μπασέα-Μπεζαντάκου Χρ. 2003: «Η σημασιολογική λειτουργία της προθέσεως συν ως προθήματος στα σύνθετα του ιδιώματος της Ίμβρου», Πρακτικά του Δ΄Συνεδρίου Νεοελληνικής Διαλεκτολογίας, 6-8 Δεκεμβρίου 2001, Αθήνα: 351-362.
  • Νταλντάς Ν. 1982: Ιστορική-Λαογραφική μελέτη της Ίμβρου, Θεσσαλονίκη.
  • Ξεινός Κ.Σ. 1981: Του νησιού μας η γλώσσα: γλωσσάρι της Ίμβρου, Θεσσαλονίκη.
  • Ξεινός Κ.Σ. 1987/1988: Λαογραφικά της Ίμβρου, τόμ.1,2, Θεσσαλονίκη.
  • Παντελίδης Ν. 2003: «Τα τέρματα της μεσοπαθητικής φωνής στο ιδίωμα της Ίμβρου σε σύγκριση με άλλα ιδιώματα του βορειοανατολικού Αιγαίου», Πρακτικά του Δ΄Συνεδρίου Νεοελληνικής Διαλεκτολογίας, 6-8 Δεκεμβρίου 2001, Αθήνα: 383-392.
  • Παπαγεωργίου Σ.Ν. 1994: Ίμβρος: η ιστορία ενός ελληνικού νησιού, Αθήνα (Σύλλογος προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων).
  • Τζαβάρας Ξ. 2003: «Αρχαϊκά στοιχεία στο γλωσσικό ιδίωμα της Ίμβρου», Πρακτικά του Δ΄Συνεδρίου Νεοελληνικής Διαλεκτολογίας, 6-8 Δεκεμβρίου 2001, Αθήνα: 493-512.
  • Τζαβάρας Ξ. 2005/2007: «Η Ίμβρος στους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς», Θρακικά 15 (62) (Θρακικό Κέντρο – Εταιρεία Θρακικών Μελετών): 10-38.
  • Τζαβάρας Ξ. 2005: «Γλωσσικές τάσεις της γενικής στο συντακτικό επίπεδο του ιμβριακού ιδιώματος», Πρακτικά της 2ης Συνάντησης Εργασίας Μεταπτυχιακών Φοιτητών Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, 14-16 Μαρτίου 2003, Αθήνα: 126-137.
  • Τζαβάρας Ξ. 2008: «Τάσεις και καταστάσεις της γενικής στο μορφολογικό σύστημα του γλωσσικού ιδιώματος της Ίμβρου», Ελληνικά 58 (1) (Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών): 117-127.
  • Τζαβάρας Ξ. 2008: «Παραγωγική μορφολογία του ρήματος του γλωσσικού ιδιώματος της Ίμβρου», Ιμβριακά 19 (3) (Κέντρο Ιμβριακών και Τενεδιακών Σπουδών), Μελβούρνη.
  • Τζαβάρας Ξ. 2009: «Η μορφολογία του ρήματος στο γλωσσικό ιδίωμα της Ίμβρου: πρόταση κατηγοριοποίησης», Πρακτικά της 4ης Συνάντησης Εργασίας Μεταπτυχιακών Φοιτητών Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, 1-3 Ιουνίου 2007, Αθήνα: 329-339.
  • Χατζηαντωνίου Κ. 1999: «Αφιέρωμα στην Ίμβρο», Ελληνική Διεθνής Γλώσσα 5: 2 (38), Αθήνα: 115-134.